Śledztwo prowadzone przez prokuratora Marka Rabiegę z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie koncentruje się na tragicznych wydarzeniach związanych z funkcjonowaniem kobiecego podobozu koncentracyjnego Ravensbrück w Chojnie (dawniej Königsberg Neumark). Jak informuje prokurator Rabiega, dochodzenie znajduje się już w zaawansowanej fazie, a jego celem jest zarówno odnalezienie miejsc pochówku ofiar, jak i ustalenie tożsamości członków załogi obozowej.
– Śledztwo jest już na zaawansowanym etapie. Obecnie koncentrujemy się na poszukiwaniu miejsc pochówku osób zmarłych i zamordowanych w obozie. Bardzo precyzyjnie ustalono umiejscowienie obozu, poszczególnych baraków, ogrodzenia, bram, furt i prawdopodobnej wieży. Nadal staramy się ustalić członków załogi obozowej – powiedział prokurator Marek Rabiega, podkreślając znaczenie prowadzonych działań.
Dzięki analizie archiwalnych zdjęć lotniczych oraz wykorzystaniu nowoczesnych metod, takich jak skanowanie terenu technologią LIDAR, śledczym udało się dokładnie określić zasięg podobozu i rozmieszczenie jego infrastruktury. Równolegle trwają działania poszukiwawcze, których celem jest odnalezienie miejsc masowych pochówków więźniarek. Prace archeologiczne prowadzone są m.in. w rejonie byłego lotniska wojskowego, gdzie kobiety zmuszano do niewolniczej pracy.
Podobóz powstał latem 1944 roku jako filia Ravensbrück i funkcjonował do lutego 1945 roku. W tym czasie przez jego teren przewinęło się od 1500 do 2000 kobiet różnych narodowości – głównie Polek, ale także Francuzek, Rosjanek czy Niemek. Więźniarki pracowały w ciężkich warunkach przy budowie infrastruktury lotniczej, a wiele z nich zmarło z powodu wycieńczenia, głodu, chorób oraz brutalnego traktowania ze strony strażników.
Relacje byłych więźniarek, takich jak Anna Jelinowska i Hanna Krzewska-Lis, które przeżyły obóz i marsz śmierci, dostarczają cennych informacji na temat codziennego życia w podobozie, przemocy, jakiej doznawały kobiety, oraz prób ucieczki. Ich wspomnienia stały się także podstawą do stworzenia filmu dokumentalnego „Marsz Śmierci”, który miał swoją premierę w lutym 2025 roku, stanowiąc ważny element edukacyjny i dokumentacyjny całego śledztwa.
Prokurator Rabiega zaznacza, że mimo upływu wielu lat, istnieje realna szansa na ustalenie personaliów osób odpowiedzialnych za funkcjonowanie obozu oraz odnalezienie miejsc pochówku ofiar. IPN apeluje do mieszkańców regionu oraz wszystkich osób, które mogą posiadać informacje, zdjęcia lub dokumenty związane z podobozem w Chojnie, o kontakt – każda wskazówka może przyczynić się do uzupełnienia wiedzy i przywrócenia pamięci o ofiarach.
Śledztwo pod nadzorem Marka Rabiegi to jedno z najbardziej kompleksowych postępowań prowadzonych obecnie przez IPN w zakresie zbrodni nazistowskich na terenie Pomorza Zachodniego. Dzięki zaangażowaniu lokalnych władz, historyków i specjalistów z różnych dziedzin, możliwe stało się precyzyjne odtworzenie nie tylko topografii obozu, ale też tragicznych losów kobiet, które w nim cierpiały i ginęły.
